« أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كانَتْ لَهُمْ جَزاءً وَمَصِيراً ، لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ خالِدِينَ » « 1 » و نيز فرموده : « لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ كَذلِكَ يَجْزِي اللَّه الْمُتَّقِينَ » « 2 » . پس اين پاداش زيادى غير از پاداش اعمال است و از آن عالىتر و عظيمتر است ، چون چيزى نيست كه خواسته انسان به آن تعلق گيرد و يا با سعى و كوشش به دستش آورد ، و اين عجيبترين وعده اى است كه خدا به مؤمنين داده ، و ايشان را به آن بشارت مىدهد ، پس شما خواننده عزيز هم در آن دقت بيشترى بكنيد . * ( « وَاللَّه يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ » ) * - اين جمله استينافى يعنى ابتدايى و اول كلام مىباشد ، و برگشت آن به تعليل دو جمله قبل است به مشيت خدا ، نظير جمله * ( « يَهْدِي اللَّه لِنُورِه مَنْ يَشاءُ » ) * كه در سابق بيانش گذشت . و حاصلش اين است كه ايشان اعمال صالحى انجام دادند و اجرى كه دارند برابر عملشان است ، هم چنان كه ظاهر آيه « وَتُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ » « 3 » و آيات ديگرى نظير آن همين است و ليكن خداى تعالى در برابر هر عملى از اعمال حسنه شان كه كرده‌اند پاداش بهترين عملى كه در آن باب هست به ايشان مىدهد ، بدون اينكه در حسابشان مداقه اى بكند ، و اين موهبت فضلى است از ناحيه خدا ( بدون اينكه بنده مستحق آن باشد ) تازه از اين بالاتر هم مىدهد ، و آن چيزى است كه آن قدر اعلى و ارفع است كه درك و شعور بشرى از تصور آن عاجز است ، اصلا تصورش را هم نمىتواند بكند ، و در نتيجه آن را نمىخواهد ، و اين نيز موهبتى و رزقى است حساب نشده . و رزق از ناحيه خدا صرف موهبت است ، بدون اينكه بنده مرزوق ، چيزى از آن را مالك باشد ، و يا مستحق و طلبكار از خدا باشد ، اين خدا است كه مىتواند به هر كس هر چه بخواهد از آن رزق ارزانى بدارد . چيزى كه هست خدا خودش وعده داده ، و بر انجاز وعده اش سوگند هم خورده و فرموده : « فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَالأَرْضِ إِنَّه لَحَقٌّ » « 4 » و با اين وعده مؤكد ايشان را مالك استحقاق اصل زرق كرده ، يعنى همان مقدارى كه پاداش اعمالشان باشد و اما بيشتر از آن را تمليك ايشان

--> ( 1 ) يا جنت خلد كه پرهيزگاران وعده داده شدند ، و پاداش و بازگشتگاه ايشان است ، براى ايشان است آنچه بخواهند جاودانه . سوره فرقان ، آيات 15 و 16 . ( 2 ) براى ايشان است در آنجا هر چه كه بخواهند ، خدا متقين را اين چنين پاداش مىدهد . سوره نحل ، آيه 31 . ( 3 ) هر نفسى در برابر آنچه كرده پاداش مىگيرد . سوره نحل ، آيه 111 . ( 4 ) پس به پروردگار آسمان و زمين سوگند كه آن حق است . سوره ذاريات ، آيه 23 .